Meditatie en de 10.000 dingen
Na een periode waarin ik bewust meer ruimte voor mijzelf had gemaakt, ontdekte ik iets opmerkelijks. Mijn agenda was niet leeg – integendeel. Ik had een druk programma. Maar juist binnen die drukte door lukte het me om momenten van stilte te pakken. Kleine eilanden van aandacht. Een paar bewuste ademhalingen, een fijne wandeling. Even niets hoeven doen.
Ik merkte dat ik me minder liet meeslepen door wat er om mij heen gebeurde. Minder automatisch reageren, minder opgaan in de stroom van prikkels. Er ontstond ruimte, niet zozeer in mijn agenda, maar in mijn beleving. Ik liet de stilte toe – niet als afwezigheid van geluid, maar als een innerlijke houding. Een zachter worden van binnen.
Het lichaam spreekt
En toen kwam januari, met ineens een piek van drukte. En ergens onderweg sloop er onrust naar binnen. Subtiel eerst. Een lichte spanning in mijn lijf. Een gevoel dat zich langzaam opdrong. Het leek alsof die onrust plotseling verscheen, maar natuurlijk was dat niet zo. Mijn lichaam sprak al langer; ik was alleen minder ontvankelijk om het te horen. Toen ik het wél opmerkte, wist ik dat dit een signaal was. Een uitnodiging om opnieuw stil te worden. Niet door alles stop te zetten, maar door anders aanwezig te zijn. Door afstand te nemen in mijzelf. Voor mij betekent dat: vertragen, waarnemen, luisteren.
In meditatie ga je op zoek naar de stilte die besloten ligt in jezelf. De stilte die er al is, maar waar je het contact mee verloren bent. Het stiltepunt (no where point) is volgens Zhuangzi – een van de grote taoïstische meesters – het punt in jezelf van waaruit je de wereld om je heen kunt schouwen. Waar je in rust kijkt naar de wereld die om je heen cirkelt. De wereld met haar illusies, ideeën, wensen, maatschappelijke verwachtingen, regels, overtuigingen, oordelen, meningen van anderen…. Het is een door jezelf geschapen wereld, een door jezelf geschapen werkelijkheid.
Geen oordeel
De Taoïsten noemen dit de 10.000 dingen. In het stiltepunt neem je even afstand tot al die dingen. En kun je zien wat ze zijn: een projectie, een spiegeling…. Een illusie.
In het stiltepunt is geen oordeel, geen dualiteit. Alles simpelweg ‘is’. Het is een oneindige ruimte waar alles nog mogelijk is en waar je je realiseert dat alles relatief is. Waar goed of slecht allebei gewoonweg bestaan, dat ze slechts labels zijn. Volgens Zhuang Zi hoeven we ons niet continu bezig te houden met die drukke wereld om ons heen. Mogen we afstand nemen.
Stiltepunt
Zhuangzi spreekt als hij praat over het stiltepunt over de Spil van Dao. Een koker die je voor kunt stellen vanuit de hemel omlaag je lijf in, om je wervelkolom en omlaag de aarde in. In die koker is het stil, net zoals het in het oog van de wervelstorm stil is.
Het is de verbinding tussen hemel en aarde. Maar ook de verbinding met de Oneindige ruimte buiten jezelf, of eigen de ruimte waar je zelf onderdeel van bent. De taoïsten noemen dit ‘het centrum bewaren’: het behouden van de verbinding tussen hemel en aarde. Al die 10.000 dingen houden je volgens hen weg van je centrum. En dus van de verbinding. Volgens de Daoïsten kun je je daarom beter innerlijk cultiveren, dan bezig zijn met uiterlijk vertoon.
Misschien raakt mijn ervaring aan wat Zhuang Zi ons wil laten zien. Dat echte vrijheid niet ontstaat door de wereld naar onze hand te zetten, maar door in harmonie te bewegen met wat zich aandient. Door ruimte te laten – ook midden in de drukte van de 10.000 dingen.
Een prachtig boek over de Taoïstische filosofie is Filosofie met de Vlinderslag van Woe-Lien Chong.
Verder heeft Kristoffer Schippers een vertaling gemaakt van de geschriften van Zhuang Zi.
