Taijiquan zoals we dat vandaag kennen, is niet alleen het resultaat van eeuwenoude traditie, maar ook van ingrijpende veranderingen in de 20e eeuw. Politieke, maatschappelijke en culturele ontwikkelingen hebben een grote invloed gehad op de manier waarop taiji werd onderwezen, beoefend en verspreid — zowel in China als daarbuiten.
Taiji vóór de modernisering
Tot ver in de 19e en het begin van de 20e eeuw werd taiji vooral onderwezen als een intern krijgskunstsysteem. De overdracht vond plaats in kleine kring, vaak binnen families of via directe leraar-leerlingrelaties. Naast de vorm waren ook toepassingen, partnerwerk, interne krachtontwikkeling en mentale training vanzelfsprekende onderdelen van de beoefening. Deze manier van trainen was intensief, tijdrovend en niet bedoeld voor grote groepen.
De invloed van Mao en de Volksrepubliek China
Na de oprichting van de Volksrepubliek China in 1949 veranderde het culturele landschap ingrijpend. Traditionele krijgskunsten werden opnieuw beoordeeld vanuit een socialistisch en praktisch perspectief. Onder Mao Zedong werd fysieke training gestimuleerd, maar martiale en religieuze aspecten van traditionele kunsten werden als problematisch of achterhaald gezien.
Taiji werd in deze periode:
-
losgekoppeld van zijn krijgskunstige toepassingen,
-
heringericht als gezondheids- en bewegingsvorm,
-
geschikt gemaakt voor massaal onderwijs.
In de jaren ’50 en ’60 ontstonden de bekende gestandaardiseerde vormen, zoals de 24-vorm. Deze reeksen waren eenvoudiger, veiliger en sneller aan te leren, en konden efficiënt worden onderwezen aan grote groepen. Hierdoor bleef taiji behouden binnen de Chinese cultuur, maar veranderde de inhoud en focus aanzienlijk.
Wat ging verloren — en wat bleef
De modernisering maakte taiji toegankelijk voor miljoenen mensen en leverde gezondheidsvoordelen op. Tegelijkertijd raakten bepaalde aspecten naar de achtergrond:
-
martiale toepassingen,
-
fa-jing en interne krachttraining,
-
intensief partnerwerk,
-
langdurige persoonlijke overdracht.
In sommige gevallen bleef alleen de uiterlijke vorm over, terwijl de diepere interne principes minder aandacht kregen. Dit had natuurlijk ook effect op de gezondheidsvoordelen van taiji.
Emigratie van taiji-meesters
Parallel aan deze ontwikkelingen verlieten veel Chinese meesters het vasteland, vooral na 1949. Veel meesters konden hun levenswerk niet meer vrij uitoefenen. Vooral in de periode voorafgaand aan en tijdens de Culturele Revolutie (1966–1976) werd het beoefenen en onderwijzen van traditionele kunsten in sommige regio’s zelfs gevaarlijk. Veel kennis ging verloren, werd verborgen gehouden of kon alleen in stilte worden doorgegeven.Zij vestigden zich onder andere in Taiwan, Hongkong en later in de Verenigde Staten. In deze diaspora bleven vaak oudere trainingsmethoden behouden, omdat zij buiten de staatsstandaardisatie vielen. Via deze routes bereikte taiji uiteindelijk ook Europa, waar verschillende interpretaties en lijnen naast elkaar zijn gaan bestaan.
Hippies en de verspreiding van taiji
In de jaren ’60 en ’70 speelde de westerse hippie- en tegencultuur een belangrijke rol in de verspreiding van taiji buiten China. Er ontstond toen een grote belangstelling voor oosterse filosofie, meditatie en lichaamsbewustzijn. Taiji, met zijn rustige bewegingen en aandacht voor adem en ontspanning, sloot hier goed bij aan.
Via alternatieve centra, communes en universiteiten werd taiji informeel doorgegeven. De nadruk lag vooral op bewustwording en gezondheid, minder op het krijgskunstige aspect. Hoewel dit soms tot vereenvoudiging leidde, zorgde deze open houding er ook voor dat taiji een breed en ontvankelijk publiek vond in Europa en Amerika.
Modern en traditioneel naast elkaar
Het is belangrijk te benadrukken dat moderne en traditionele taiji geen tegenpolen zijn, maar verschillende antwoorden op verschillende omstandigheden. Moderne taiji heeft bijgedragen aan gezondheid, toegankelijkheid en brede verspreiding. Traditionele lijnen bewaren vaak meer aandacht voor diepgang, interne verfijning en historische context.
Tegenwoordig kiezen steeds meer beoefenaars bewust waar hun interesse ligt:
bij ontspanning en gezondheid, bij interne ontwikkeling, of bij het bestuderen van taiji als complete krijgskunst.
Taiji als levende traditie
De geschiedenis van taiji laat zien dat de kunst zich voortdurend heeft aangepast aan haar tijd. Juist die spanning tussen behoud en vernieuwing maakt taiji tot een levende traditie — geworteld in het verleden, maar steeds opnieuw vormgegeven in het heden. Hier kan iedereen een eigen plek vinden.